Synopsis: There are many who have opinions on whether the Merrie Monarch competition is beneficial or detrimental to our lähui. It is easy to jump on the train of poking at its faults. Instead, why don’t we encourage cultural practitioners to continue to uplift the stories of our people with utmost excellence?
E ka mea heluhelu, aloha nui æoe o käua. Ua hala iho nei nä lä leæaleæa maoli o ka Mele Manaka, ka wä hoæi e æike æia ai ke poæokela o ka hula ma waena o ka lähui Hawaiæi. Akä naæe, i loko nö o ia mau hana paæi æole, æo ke kanikani æamakihi æawaæawa kaæu i lohe ai no ka pono æole o ka Mele Manaka a me ka hopena minamina e ili mai ana ma mua ona. Eia hoæi kaæu iä ia he makani puahiohio wale, ua hiki mai nei!
Ua maæa kahi pepeiao i ka lohe æana, “æOkoæa këlä æokoæa këia. æAæole pëlä ka hana a kupuna mä.” Eia au ke käkoæo nei i ia manaæo, æä æoia! A he mea maikaæi ia! No ke æano o ko läkou nohona i ia wä a me ka hoæomana kahiko, no laila, ua æokoæa nö kä läkou hana. He hana æoæoleæa maoli ke aæo hula æana i ka wä ma mua, he pono ka nänä æana i nä loina o nä akua hula ke mälama æia ke kuahu hula. Wahi a Pukui, æaæole e æako ka æölapa i kona lauoho, æaæole e æoki æia ka mikiæao, æaæole e æai æia kekahi mau mea æai, æaæole e kü i ke alo o ke kino make, a nui hou aku. æO ka hopena o ka æaæe æana i ua mau mea nei, he make paha! Makepono ko käkou haæalele æana i ia æano aæo æana, o make paha ka hapanui o ka poæe hula! æAæole käkou e æauæa i ia mau loina. E waiho æia na kahiko.
I mea ka hoæokükü Mele Manaka e paipai ai i ka lähui e hoæomau i ka hula æana. He nui hewahewa ka poæe e hoæähewa ana i ka Mele Manaka he mea kohu æole ia no ka holomua o ka hula. Kanalima makahiki aku nei, æehia æölapa hula o Hawaiæi? æAæole paha hiki aku i ka hapalua o ko këia manawa. æAæole anei ia he holomua æana?
Ua kuhi æia mai, æo kekahi hopena minamina o ka Mele Manaka, æo ia hoæi ka æohi pau loa æana i kö ä uka no nä lei e kähiko ai nä æölapa. Me he lä, æo ka Mele Manaka ka mea näna e kënä aku i ka poæe hula e hana pëlä. æAæole lä! I hewa i ke kanaka näna ia hana æino æana. æAæohe hewa o ka Mele Manaka. Inä ua mälama nä hälau i kauwahi æäpana æäina a no laila ko läkou mau wehi, he kökua paha ia. Akä, mai nö a kuhi mai he hopena ia na ka Mele Manaka. He hopena ia na ke kumu a na ka æölapa paha i æike æole i ka helu pö.
Auë, e ka poæe e manaæo nei, he æono kä nä luna loiloi hanohano i ka hana a kekahi o nä hälau hula. æAæole pëlä ka æoiaæiæo. Kuhi æia akula kahi iæa no ke kai mai o æOkalana. He iæa kü æole i ko läkou æono. Akä, æaæole ia pili i ka æono o ka iæa, pili ia i kona mau hiæohiæona. Hoæokahi ona wäwae, æelua ona poæo, æekolu ona maka, æehä ona hiæu. Pehea e kü ai ia æano iæa i ka æono? E aho ka hoæi aku i kona kai ma æOkalana!
Don’t miss out on what’s happening!
Stay in touch with breaking news, as it happens, conveniently in your email inbox. It’s FREE!
Eia kekahi, ua häpai æia ka manaæo no ka like o ka hana a nä hälau, a me ka haæalele æana i nä loina e kena ai ka æono o nä luna loiloi. E kuhi ana wau, ua like paha ka hana a nä hälau ma muli o nä lula o ka hoæokükü. He pono ke nänä æia ia mau lula e nä hälau a pau, no laila, e like ana ka hana ma kekahi æano. Akä, ua ola nö ka hula ma waho o ka hoæokükü. Ma laila e æike leæa æia ai ka “loina” o ka hälau. Hoæokahi wale nö hula i höæike æia ma ka hoæokükü, pehea lä e æike æia ai ua huli kua ka hälau i kona mau loina?
No laila, e ka mea heluhelu, mai hoæohihi wale i ka hulu nani o ka æamakihi. E hoæomau naæe käkou i ia hana noæeau a ko Hawaiæi. E noke i ka hana maikaæi, a mau ai ka æiæini o ka lähui e komo i ka hula, a e aæo i nä mele a me nä moæolelo o Hawaiæi nei. Ua æau umauma æo Hilo i ka wai.
E ho‘ouna ‘ia mai na ä leka iä mäua, ‘o ia ho‘i ‘o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> [email protected] a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 808-956-2627 (Laiana)
>> 808-956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai‘i at Mänoa.